پس از خرید دوربین توتال استیشن، احتمالاً حداقل یک بار با این مشکل روبه رو شده اید؛ دستگاه مثل همیشه تنظیم است، اما وقتی برداشت را انجام می دهید، مختصات یا فاصله ها با انتظار شما مطابقت ندارند. در بسیاری از مواقع، مشکل از اپراتور یا نرم افزار نیست، بلکه دستگاه نیاز به کالیبراسیون توتال استیشن دارد.
توتال استیشن هم مانند هر ابزار دقیق دیگری، پس از مدتی کار کردن، جابه جایی بین پروژه ها، قرار گرفتن در خودرو، ضربه های کوچک یا حتی تغییرات دمایی، ممکن است از تنظیم اولیه خارج شود. این موضوع همیشه به معنی خراب شدن دستگاه نیست؛ بلکه معمولاً با یک بررسی و تنظیم اصولی می توان دقت آن را به حالت استاندارد برگرداند.
در این مقاله به زبان ساده توضیح می دهیم کالیبراسیون چیست، چه زمانی باید آن را انجام دهید، چه بخش هایی از دستگاه قابل تنظیم هستند و کدام موارد را بهتر است به مراکز تخصصی بسپارید.
کالیبراسیون توتال استیشن چیست؟
به زبان ساده، کالیبراسیون توتال استیشن یعنی بررسی و تنظیم بخش هایی از دستگاه که روی دقت اندازه گیری تأثیر می گذارند.
با گذشت زمان ممکن است به دلیل حمل ونقل، لرزش، تغییرات دما یا استفاده مداوم، بعضی تنظیمات داخلی دستگاه کمی تغییر کنند. در نتیجه، دستگاه همچنان کار می کند اما اندازه گیری ها دیگر به دقت روز اول نیستند.
در فرآیند کالیبراسیون، بخش هایی مانند موارد زیر بررسی می شوند:
- دقت اندازه گیری زاویه
- عملکرد تراز الکترونیکی
- صحت شاقول لیزری
- دقت فاصله سنج (EDM)
- تنظیمات مربوط به منشور
هدف این است که دستگاه دوباره با همان دقتی که کارخانه برای آن در نظر گرفته، کار کند.
چرا کالیبراسیون دوره ای مهم است؟
بعضی از کاربران تصور می کنند تا زمانی که دستگاه خطایی نشان نمی دهد، نیازی به کالیبراسیون نیست. اما این تصور همیشه درست نیست.
ممکن است دستگاه بدون هیچ پیغام خطایی روشن شود و اندازه گیری انجام دهد، اما دقت آن نسبت به قبل کاهش پیدا کرده باشد.
این اتفاق معمولاً در شرایط زیر رخ می دهد:
- جابه جایی مداوم دستگاه بین پروژه ها
- حمل در خودروهای کارگاهی
- ضربه یا افتادن هرچند جزئی
- کار در هوای بسیار گرم یا بسیار سرد
- استفاده طولانی مدت بدون سرویس
یک مثال واقعی
فرض کنید در یک پروژه ساختمان سازی، هنگام پیاده کردن محور ستون ها، دستگاه فقط چند ثانیه خطای زاویه ای داشته باشد. شاید روی صفحه نمایش چیزی مشخص نباشد، اما در فاصله های طولانی همین خطای کوچک می تواند باعث جابه جایی چند میلی متری یا حتی سانتی متری محل اجرا شود؛ موضوعی که در پروژه های عمرانی هزینه بر خواهد بود.
چه زمانی باید توتال استیشن را کالیبره کنیم؟
یکی از سؤال هایی که زیاد پرسیده می شود این است که هر چند وقت یک بار باید توتال استیشن را کالیبره کرد؟
پاسخ به نحوه استفاده از دستگاه بستگی دارد، اما در بیشتر پروژه ها این زمان ها پیشنهاد می شود:
- سالی یک بار برای استفاده معمول
- قبل از شروع پروژه های مهم و دقیق
- بعد از افتادن یا ضربه خوردن دستگاه
- بعد از تعمیر
- زمانی که احساس می کنید نتایج برداشت با پروژه همخوانی ندارد
- بعد از حمل ونقل طولانی
اگر دستگاه از ارتفاع افتاده یا ضربه شدیدی دیده است، فقط اجرای منوی Calibration کافی نیست و بهتر است ابتدا توسط یک مرکز تخصصی بررسی شود.
ابزارهای موردنیاز برای کالیبراسیون
برای اینکه بتوانید دقت دستگاه را بررسی کنید، به چند وسیله ساده اما مهم نیاز دارید:
- توتال استیشن
- سه پایه نقشه برداری محکم و بدون لقی
- منشور سالم
- پایه منشور
- هدف یا تارگت ثابت
- در صورت نیاز دماسنج و فشارسنج
- کنترلر یا رایانه برای ثبت نتایج
در بعضی تست ها استفاده از ژالون سالم و کاملاً تراز نیز باعث می شود نتایج دقیق تر باشند.
نکته مهم این است که اگر سه پایه یا منشور مشکل داشته باشند، ممکن است تصور کنید ایراد از دستگاه است، در حالی که منشأ خطا وسیله جانبی است.
آموزش گام به گام کالیبراسیون توتال استیشن
گام اول- دستگاه را درست مستقر کنید
قبل از هر کاری، دستگاه را روی سه پایه محکم نصب کنید.
سپس:
- شاقول را دقیق تنظیم کنید.
- تراز کروی را تنظیم کنید.
- تراز الکترونیکی را کنترل کنید.
اگر همین مرحله با دقت انجام نشود، ادامه تست ها هم نتیجه درستی نخواهند داشت.
گام دوم- تست دقت زاویه ها
در این مرحله دستگاه را روی یک هدف ثابت نشانه روی کنید.
سپس همان هدف را یک بار در حالت Face I و یک بار در حالت Face II اندازه گیری کنید.
اگر اختلاف دو قرائت بیشتر از مقدار مجاز باشد، دستگاه نیاز به تنظیم دارد.
خوشبختانه در بیشتر مدل های جدید، این فرآیند از طریق منوی داخلی دستگاه انجام می شود.
گام سوم- کنترل فاصله سنج (EDM)
یکی از مهم ترین بخش های توتال استیشن، واحد اندازه گیری فاصله است.
برای اینکه مطمئن شوید فاصله ها درست اندازه گیری می شوند، باید موارد زیر را بررسی کنید:
- ثابت منشور
- دمای محیط
- فشار هوا
- نوع منشور انتخاب شده
گاهی فقط اشتباه وارد کردن مقدار Prism Constant باعث چند سانتی متر اختلاف در اندازه گیری می شود؛ در حالی که خود دستگاه هیچ مشکلی ندارد.
آیا خودمان می توانیم توتال استیشن را کالیبره کنیم؟
پاسخ کوتاه این است: بله، اما نه همه بخش ها.
بیشتر توتال استیشن های جدید بخشی به نام Calibration یا Adjustment دارند که اپراتور می تواند با کمک دفترچه راهنما، بعضی تنظیمات را انجام دهد.
برای مثال معمولاً این موارد توسط کاربر قابل انجام هستند:
- تنظیم کولیمیشن
- تنظیم تراز الکترونیکی
- تنظیم Vertical Index
- تنظیم شاقول لیزری
اما اگر دستگاه ضربه خورده باشد، فاصله ها اشتباه اندازه گیری شوند یا بخش های داخلی نیاز به تنظیم داشته باشند، بهتر است آن را به مرکز خدمات تخصصی بسپارید؛ زیرا باز کردن دستگاه بدون تجهیزات استاندارد ممکن است باعث افزایش خطا یا حتی آسیب بیشتر شود.
اشتباهات رایج هنگام کالیبراسیون
بسیاری از اختلاف های اندازه گیری به دلیل خرابی دستگاه نیست، بلکه به خاطر اشتباه در هنگام تست است.
رایج ترین خطاها عبارت اند از:
- انجام تست روی زمین سست یا لرزان
- استفاده از سه پایه یا منشور معیوب
- عجله در شروع کالیبراسیون بدون هم دما شدن دستگاه
- وارد کردن اشتباه ارتفاع دستگاه یا منشور
- انجام تست در باد شدید
- بی توجهی به پیام های هشدار دستگاه
اگر این موارد را رعایت کنید، نتیجه کالیبراسیون بسیار قابل اعتمادتر خواهد بود.


